صابونها عمدتاً از اسیدهای چرب مانند دودسیل، میریستیل، استئاریک و اولئیک تهیه میشوند که هر یک بر اساس ساختار شیمیایی، در حلالیت و قدرت پاککنندگی تفاوت دارند. زنجیر های کمتر از C8 محصولاتی با حلالیت بالا در آب تولید می کنند درحالی که بین C8 تا C18 حلالیت کم و بیش از C20 نامحلول در آب می باشد. منابع اصلی تولید صابون شامل چربیهای حیوانی (مثل پیه) و روغنهای گیاهی (مثل نارگیل و پالم) هستند. صابونها مزایایی مانند تولید گسترده، تجزیهپذیری زیستی، عدم وابستگی به نفت، و سمیت پایین دارند. اما نقطهضعف اصلی آنها، ناپایداری در برابر یونهای فلزات سنگین موجود در آب سخت و همچنین اسیدی بودن محیط است که موجب تهنشینی و کاهش عملکرد آنها میشود. به همین دلیل، مواد شوینده سنتزی با پایداری بالاتر بهتدریج جایگزین گستردهای برای صابونها شدهاند.
ترکیبات مختلف صابون کاربردهای گستردهای در محصولات بهداشتی، شویندههای خانگی و صنعتی، صنایع نساجی، کاغذ، پلیمریزاسیون و حتی در تهیه شامپوها و امولسیونها دارند. تفاوت در نوع نمک (سدیم یا پتاسیم)، نوع اسید چرب و افزودنیهای خاص مانند دیسپرسکنندهها یا نمکهای آمین، نقش مهمی در بهبود کف، افزایش حلالیت، کاهش قلیائیت و پایداری عملکرد صابونها در شرایط مختلف ایفا میکند.
اتوکسیکربوکسیلاتها از مشتقات گلیکولیک اسید هستند که معمولاً از واکنش کلرواستیک اسید با اتوکسیلاتها (مثل الکلهای اتوکسیله) به دست میآیند. مهمترین ویژگی این ترکیبات افزایش حلالیت در آب بهدلیل وجود گروههای اتوکسی است و شاخص HLB آنها بسته به ساختار، بین ۸ تا ۲۰ متغیر است. آنها در برابر محیطهای اسیدی و بازی پایدارند، با الکترولیتها و یونهای موجود در آب سخت نیز سازگار بوده و نسبت به صابونها عملکرد بهتری دارند. این ترکیبات بهویژه در محیطهای قلیایی خواص دیسپرسکنندگی خوبی داشته و با انواع شویندههای غیریونی، آمفوتری و برخی کاتیونیها سازگارند.
از نظر کاربردی، اتوکسیکربوکسیلاتها خواصی مانند ایجاد کف کرمی، کاهش حساسیت پوست، و حفظ رطوبت را در شویندهها ارائه میدهند. آنها بدون ایجاد نقطه ابریشدن، خصلتهای مطلوب شویندههای غیریونی را حفظ میکنند و در محصولاتی مانند شویندههای خانگی، شامپوها، نرمکنندههای منسوجات، پاککنندههای صنعتی، رنگها و افشانههای فرش کاربرد دارند. در فرمولاسیون شامپوها، همراه با اتر سولفاتها برای افزایش کف و نرمی پوست و مو، بهویژه در pH پایین، استفاده میشوند. همچنین در شویندههای کاتیونی نقش مهمی در ایجاد حالتدهندگی ایفا میکنند و در صنایع نساجی، رنگرزی و پاکسازی فلزات نیز کاربرد دارند.
استر کربوکسیلات ها:
استرهای کربوکسیلات از واکنش بین الکلهای چرب زنجیرهبلند (معمولاً اتوکسیلهشده) با اسیدهای چندعاملی مانند اسید سیتریک یا تارتاریک تولید میشوند. این ترکیبات فاقد یون کلر بوده و از نظر زیستمحیطی گزینهای مناسب به شمار میروند، اما بهدلیل وجود گروه استری، نسبت به هیدرولیز در محیطهای مرطوب حساس هستند.
استر کربوکسیلات ها درای حلالیت بالا در آب (بهویژه C12-C16) ، کشش سطحی پایین و کفکنندگی مناسب ،مرطوبکنندگی متوسط و شویندگی خوب هستند و
در محصولات بهداشتی مانند شامپوها ، در پاککنندههای مایع خانگی و صنعتی و همچنین در شویندههای سطوح کرابرد دارد.
